Πάσχα στην Κέρκυρα
Το Πάσχα στην Κέρκυρα είναι μια εμπειρία μοναδική, γεμάτη μουσική, πίστη, παράδοση και έθιμα που έχουν διατηρηθεί αναλλοίωτα μέσα στους αιώνες. Από τις πρώτες ημέρες της Μεγάλης Εβδομάδας μέχρι την Ανάσταση και την Κυριακή του Πάσχα, η πόλη αλλάζει όψη. Γεμίζει με ήχους από τις φιλαρμονικές, χορωδίες, λιτανείες και θρησκευτικές τελετές.
Οι ενετικές επιρροές, η ορθόδοξη και η καθολική παράδοση, τα παλιά καντούνια, τα επιβλητικά φρούρια και τα ανθισμένα ανοιξιάτικα τοπία δημιουργούν ένα σκηνικό που δύσκολα συναντά κανείς αλλού.
Κάθε ημέρα έχει τα δικά της δρώμενα και έθιμα. Αποκορύφωμα είναι το Μεγάλο Σάββατο, με τους περίφημους Μπότηδες και τη μεγαλειώδη Ανάσταση.
Σε αυτόν τον οδηγό συγκεντρώσαμε, ημέρα προς ημέρα, τα σημαντικότερα έθιμα, τις λιτανείες, τις συναυλίες και τις παραδόσεις. Όλα αυτά κάνουν το Πάσχα στην Κέρκυρα ένα από τα πιο ιδιαίτερα και αγαπημένα Πάσχα στην Ελλάδα.
Παρασκευή, παραμονή του Λαζάρου
Το απόγευμα της Παρασκευής πραγματοποιείται εκδήλωση του Λυκείου Ελληνίδων Κέρκυρας στον Ιερό Ναό Αγίου Ιωάννη Πόλεως, με τη συμμετοχή της Φιλαρμονικής Εταιρείας Κέρκυρας, της γνωστής «Παλαιάς».
Σάββατο του Λαζάρου
Μία ανάσα πριν από τη Μεγάλη Εβδομάδα, η Κέρκυρα αρχίζει να μπαίνει στο ιδιαίτερο κλίμα των ημερών.
Η Ανάσταση του Λαζάρου, φίλου και μαθητή του Ιησού, προαναγγέλλει συμβολικά την Ανάσταση του Κυρίου. Παράλληλα, σηματοδοτεί την έναρξη μιας εβδομάδας γεμάτης πίστη, μουσική και παλιές κερκυραϊκές παραδόσεις.
Ένα από τα πιο όμορφα έθιμα της ημέρας είναι τα Κάλαντα του Λαζάρου. Χορωδιακά σύνολα από διάφορες περιοχές του νησιού ξεκινούν από τον Ιερό Ναό Αγίου Νικολάου των Γερόντων και Αγίου Λαζάρου.
Στη συνέχεια περιδιαβαίνουν το ιστορικό κέντρο, γεμίζοντας τα καντούνια με παραδοσιακές μελωδίες. Αργότερα συναντώνται στην καρδιά της παλιάς πόλης και ψάλλουν όλοι μαζί τα Λαζαρικά.
Στην κερκυραϊκή παράδοση συναντάμε επίσης τις «Λαζαρίνες». Πρόκειται για μικρά κορίτσια που κρατούν καλαθάκια στολισμένα με λουλούδια και περνούν από σπίτι σε σπίτι τραγουδώντας τα κάλαντα του Λαζάρου.
Οι νοικοκυραίοι, ως αντάλλαγμα για τις ευχές τους, προσφέρουν αυγά, φρούτα ή χρήματα.
Την ίδια ημέρα παρασκευάζονται και τα παραδοσιακά «Λαζαράκια». Είναι μικρά ψωμάκια ή κουλουράκια σε ανθρώπινο σχήμα, με τα χέρια σταυρωμένα πάνω στο σώμα, όπως απεικονίζεται ο Λάζαρος μέσα στο σάβανο.
Συχνά τοποθετούνται γαρίφαλα στη θέση των ματιών. Σύμφωνα με την παράδοση, οι νοικοκυρές έφτιαχναν τόσα Λαζαράκια όσα και τα παιδιά της οικογένειας.
Το βράδυ, η μουσική παίρνει τη σκυτάλη. Η Φιλαρμονική Εταιρεία Κέρκυρας πραγματοποιεί παραδοσιακά την καθιερωμένη συναυλία της, προετοιμάζοντας την πόλη για τη Μεγάλη Εβδομάδα που ακολουθεί.
Κυριακή των Βαΐων
Η Κυριακή των Βαΐων σηματοδοτεί την έναρξη της Μεγάλης Εβδομάδας και είναι μία από τις σημαντικότερες ημέρες του Πάσχα στην Κέρκυρα.
Η Εκκλησία τιμά τη θριαμβευτική είσοδο του Ιησού Χριστού στα Ιεροσόλυμα, όπου το πλήθος Τον υποδέχθηκε κρατώντας βάγια και φωνάζοντας «Ωσαννά».
Στους ναούς της Κέρκυρας ευλογούνται και μοιράζονται στους πιστούς τα βάγια. Το απόγευμα αρχίζουν οι Ακολουθίες του Νυμφίου, εισάγοντας τους πιστούς στο κατανυκτικό κλίμα της Μεγάλης Εβδομάδας.
Η μεγάλη λιτανεία του Αγίου Σπυρίδωνα
Το σημαντικότερο δρώμενο της ημέρας στην πόλη της Κέρκυρας είναι η μεγάλη λιτανεία του Ιερού Σκηνώματος του πολιούχου του νησιού, Αγίου Σπυρίδωνα.
Η λιτανεία πραγματοποιείται σε ανάμνηση της απαλλαγής της Κέρκυρας από την επιδημία της πανώλης το 1629. Η τοπική παράδοση αποδίδει το γεγονός στη θαυματουργή επέμβαση του Αγίου.
Η πομπή ακολουθεί μία από τις μεγαλύτερες διαδρομές λιτανείας στην πόλη. Περνά από σημεία που συνδέονται με τα παλιά ενετικά οχυρωματικά τείχη.
Κατά μήκος της διαδρομής γίνονται στάσεις για δεήσεις και παρακλήσεις. Παράλληλα, τη λιτανεία συνοδεύουν οι φιλαρμονικές της Κέρκυρας, δημιουργώντας μία από τις πιο επιβλητικές εικόνες του κερκυραϊκού Πάσχα.
Μετά την ολοκλήρωση της λιτανείας, οι φιλαρμονικές περνούν από τους δρόμους της πόλης παίζοντας εορταστικά εμβατήρια. Έτσι, η ατμόσφαιρα αλλάζει σταδιακά και η Κέρκυρα προετοιμάζεται για τις ημέρες των Παθών.
Τι τρώνε οι Κερκυραίοι την Κυριακή των Βαΐων
Παρότι βρισκόμαστε μέσα στη Σαρακοστή, την Κυριακή των Βαΐων επιτρέπεται παραδοσιακά η κατανάλωση ψαριού.
Στα κερκυραϊκά σπίτια συναντάμε πιάτα όπως μπακαλιάρο με σκορδαλιά, αλλά και το παραδοσιακό στακοφίσι. Είναι ακόμη μία γεύση που συνδέει το Πάσχα της Κέρκυρας με την ιδιαίτερη γαστρονομική παράδοση του νησιού.
Μεγάλη Δευτέρα
Η Μεγάλη Δευτέρα σηματοδοτεί την έναρξη της Μεγάλης Εβδομάδας. Στους ναούς της Κέρκυρας τελείται η Ακολουθία του Νυμφίου και η ατμόσφαιρα στο νησί γίνεται σταδιακά πιο κατανυκτική.
Την ίδια στιγμή, στα κερκυραϊκά σπίτια αρχίζουν οι προετοιμασίες για το Πάσχα.
Οι νοικοκυρές ζυμώνουν τις παραδοσιακές φογάτσες, τα χαρακτηριστικά στρογγυλά πασχαλινά τσουρέκια της Κέρκυρας. Παράλληλα φτιάχνουν και τις κολομπίνες, μικρότερα γλυκά ψωμιά που συνδέονται με τη μακρά ενετική παράδοση του νησιού.
Η ονομασία «κολομπίνα» προέρχεται από την ιταλική λέξη colomba, που σημαίνει περιστέρι. Παραδοσιακά τους δίνεται σχήμα που παραπέμπει σε περιστέρι και συχνά στολίζονται με κόκκινο αυγό.
Έτσι, αποτελούν ένα από τα χαρακτηριστικότερα πασχαλινά εδέσματα της Κέρκυρας.
Καθώς πλησιάζουν οι ημέρες των Παθών, φιλαρμονικές και μουσικά σύνολα του νησιού παρουσιάζουν συναυλίες θρησκευτικής μουσικής. Με αυτόν τον τρόπο διατηρούν ζωντανή τη στενή σχέση της Κέρκυρας με τη μουσική και τις πασχαλινές της παραδόσεις.
Μεγάλη Τρίτη
Η Μεγάλη Τρίτη είναι αφιερωμένη, μεταξύ άλλων, στην παραβολή των Δέκα Παρθένων και στην ανάγκη για πνευματική εγρήγορση και προετοιμασία.
Το βράδυ, στους ναούς της Κέρκυρας τελείται η Ακολουθία του Νυμφίου. Τότε ακούγεται ένα από τα πιο γνωστά και συγκινητικά τροπάρια της Μεγάλης Εβδομάδας, το Τροπάριο της Κασσιανής.
Η μελωδία του, σε συνδυασμό με την κατανυκτική ατμόσφαιρα των παλιών εκκλησιών της πόλης, δημιουργεί μια ιδιαίτερα συγκινητική εμπειρία. Τη βιώνουν τόσο οι πιστοί όσο και οι επισκέπτες που βρίσκονται στην Κέρκυρα αυτές τις ημέρες.
Παράλληλα, η πόλη κινείται πλέον στους ρυθμούς της Μεγάλης Εβδομάδας.
Οι φιλαρμονικές και οι χορωδίες συνεχίζουν τις πρόβες και τις εμφανίσεις τους. Τα καντούνια και οι πλατείες γεμίζουν σταδιακά με επισκέπτες που έχουν έρθει για να ζήσουν από κοντά το περίφημο κερκυραϊκό Πάσχα.
Μεγάλη Τετάρτη
Η Μεγάλη Τετάρτη είναι ημέρα βαθιάς κατάνυξης και πνευματικής προετοιμασίας για τα γεγονότα των Παθών που ακολουθούν.
Στους ναούς της Κέρκυρας τελείται το Ιερό Ευχέλαιο, ένα από τα σημαντικότερα μυστήρια της Ορθόδοξης Εκκλησίας.
Κατά τη διάρκεια της ακολουθίας διαβάζονται ευχές για τη σωματική και ψυχική υγεία των πιστών. Στο τέλος, ο ιερέας τους χρίζει με αγιασμένο έλαιο.
Το βράδυ συνεχίζονται οι ακολουθίες της Μεγάλης Εβδομάδας, ενώ η ατμόσφαιρα στην πόλη γίνεται ακόμη πιο κατανυκτική.
Οι εκκλησίες γεμίζουν κόσμο, τα καντούνια ησυχάζουν και η Κέρκυρα προετοιμάζεται για τη Μεγάλη Πέμπτη και τα γεγονότα της Σταύρωσης.
Η Μεγάλη Τετάρτη αποτελεί ουσιαστικά το πέρασμα από τις πρώτες ημέρες της Μεγάλης Εβδομάδας στις πιο συγκινητικές και έντονες τελετουργικά ημέρες του κερκυραϊκού Πάσχα.
Μεγάλη Πέμπτη
Η Μεγάλη Πέμπτη είναι μία από τις πιο κατανυκτικές ημέρες της Μεγάλης Εβδομάδας. Είναι αφιερωμένη στα γεγονότα του Μυστικού Δείπνου, της προσευχής του Χριστού στη Γεθσημανή, της προδοσίας του Ιούδα και της πορείας προς τη Σταύρωση.
Το βράδυ, στους ναούς της Κέρκυρας τελείται η Ακολουθία των Αγίων Παθών και διαβάζονται τα Δώδεκα Ευαγγέλια.
Η ατμόσφαιρα είναι βαθιά συγκινητική και κατανυκτική. Κατά τη διάρκεια της ακολουθίας πραγματοποιείται η έξοδος του Εσταυρωμένου, μία από τις πιο φορτισμένες στιγμές της Μεγάλης Εβδομάδας.
Παράλληλα, στα κερκυραϊκά σπίτια συνεχίζονται οι προετοιμασίες για το Πάσχα. Η Μεγάλη Πέμπτη είναι παραδοσιακά η ημέρα που βάφονται τα κόκκινα αυγά.
Το κόκκινο χρώμα συμβολίζει το αίμα του Χριστού και την Ανάσταση.
Οι μυρωδιές από τα πασχαλινά γλυκίσματα, τα φρεσκοβαμμένα αυγά και η ιδιαίτερη ατμόσφαιρα των εκκλησιών δημιουργούν μια ημέρα γεμάτη συμβολισμούς.
Έτσι, η πόλη προετοιμάζεται για τη Μεγάλη Παρασκευή και τις εντυπωσιακές περιφορές των Επιταφίων.
Μεγάλη Παρασκευή
Η Μεγάλη Παρασκευή είναι μία από τις πιο συγκινητικές και επιβλητικές ημέρες του Πάσχα στην Κέρκυρα.
Από το πρωί, οι καμπάνες χτυπούν πένθιμα και η πόλη κινείται σε έναν εντελώς διαφορετικό ρυθμό, καθώς κορυφώνονται τα γεγονότα των Παθών.
Στους ναούς τελείται η Ακολουθία των Μεγάλων Ωρών και ακολουθεί η Αποκαθήλωση. Οι Επιτάφιοι στολίζονται με λουλούδια και από το απόγευμα αρχίζουν οι περιφορές τους στους δρόμους και στα καντούνια της πόλης.
Οι Επιτάφιοι της Κέρκυρας
Ένα από τα πιο ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της Μεγάλης Παρασκευής στην Κέρκυρα είναι ότι οι Επιτάφιοι των εκκλησιών βγαίνουν σε διαφορετικές ώρες.
Έτσι δημιουργείται μια διαδοχή πομπών που διαρκεί για πολλές ώρες.
Οι πρώτες περιφορές ξεκινούν από μικρότερες εκκλησίες. Όσο περνά η ώρα, ακολουθούν όλο και μεγαλύτερες πομπές.
Τους Επιταφίους συνοδεύουν φιλαρμονικές, χορωδίες, σχολεία, προσκοπικά σώματα και πλήθος πιστών. Παράλληλα, τα πένθιμα εμβατήρια από τις φιλαρμονικές αντηχούν σε ολόκληρο το ιστορικό κέντρο.
Η ατμόσφαιρα είναι μοναδική.
Τα στενά καντούνια φωτίζονται διακριτικά, τα μπαλκόνια γεμίζουν κόσμο και οι ήχοι των φιλαρμονικών δημιουργούν μία εικόνα που έχει ταυτιστεί απόλυτα με το κερκυραϊκό Πάσχα.
Ο Επιτάφιος της Μητρόπολης
Η ημέρα κορυφώνεται με την περιφορά του Επιταφίου της Μητρόπολης, στην οποία συμμετέχει πλήθος κόσμου και οι μεγάλες φιλαρμονικές της πόλης.
Οι μουσικοί ερμηνεύουν πένθιμα εμβατήρια και η πομπή διασχίζει το ιστορικό κέντρο μέσα σε απόλυτα κατανυκτική ατμόσφαιρα.
Για τον επισκέπτη, αυτή είναι μία από τις πιο δυνατές στιγμές της Μεγάλης Εβδομάδας στην Κέρκυρα. Είναι μια εμπειρία που δύσκολα ξεχνιέται.
Η Μεγάλη Παρασκευή ολοκληρώνεται με την πόλη να παραμένει γεμάτη κόσμο μέχρι αργά. Όλοι περιμένουν πλέον το Μεγάλο Σάββατο, την πιο έντονη και εμβληματική ημέρα του κερκυραϊκού Πάσχα.
Τα πένθιμα εμβατήρια της Μεγάλης Παρασκευής
Ιδιαίτερη θέση στη Μεγάλη Παρασκευή της Κέρκυρας έχουν τα πένθιμα εμβατήρια που ερμηνεύουν οι τρεις ιστορικές φιλαρμονικές της πόλης κατά την περιφορά του Επιταφίου της Μητρόπολης.
Η Φιλαρμονική Εταιρεία Κέρκυρας, η «Παλαιά», ερμηνεύει το Adagio του Albinoni.
Η Φιλαρμονική Εταιρεία «Μάντζαρος» ερμηνεύει τη Marcia Funebre του Giuseppe Verdi.
Η Φιλαρμονική Ένωση Κέρκυρας «Καποδίστριας» ερμηνεύει την πένθιμη πορεία Sventura.
Οι μελωδίες αυτές έχουν συνδεθεί τόσο στενά με το κερκυραϊκό Πάσχα, ώστε για πολλούς αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της εμπειρίας της Μεγάλης Παρασκευής στην πόλη.
Περιφορές Επιταφίων
12:30 Ι.Ν. Αγίας Ειρήνης (Γενικό Νομαρχιακό Νοσοκομείο)
Ι.Ν. Αγίου Αρτεμίου (Αστυνομική Διεύθυνση Παλαιό Νοσοκομείο)
14:00 Ι.Ν. Παντοκράτορος (Καμπιέλο)
Ι.Ν. Υ.Θ. Σπηλαιωτίσσης (Νέο Φρούριο). Οργάνωση: Ναυτικός Σταθμός Κέρκυρας
15:45 Ι.Ν. Αγ. Νικολάου των Λουτρών (Πύλη Αγ. Νικολάου). Οργάνωση: ΣΥΠΑΠ Κέρκυρας– Π.Ε. Προσκόπων Κέρκυρας
16:00 Ι.Ν. Αγ. Γεωργίου (Παλαιό Φρούριο). Οργάνωση: Οργανισμός Κερκυραϊκών Εκδηλώσεων
16:30 Ι.Ν. Αγ. Παντελεήμονος (Ψυχιατρικό Νοσοκομείο)
17:00 Ι. Μονή Αγ. Ευφημίας (Mon Repos)
17:30 Ι. Μονή Υ.Θ. Κασσωπίτρας (Φιγαρέτο)
Ι.Ν. Αναλήψεως (Ανάληψη)
Ι.Ν. Αγ. Γεωργίου (Μαντούκι)
18:00 Ι.Ν. Αγ. Πάντων (Πόλεως)
Ι.Ν. Αναστάσεως (Α’ Δημ. Νεκροταφείο)
Ι.Μονή Αγ. Θεοδώρων (Στρατιά)
18:30 Ι.Ν. Αγ. Σοφίας (Εβραϊκή)
Ι.Ν. Αγ. Παρασκευής (Πόρτα Ρεμούντα)
19:00 Ι.Ν. Αγ. Αντωνίου (Σπηλιά)
Ι.Ν. Αγ. Τριάδος (Γαρίτσα)
Ι.Ν. Αγ. Κων/νου και Ελένης (Κουλίνες)
Ι.Ν. Κοιμήσεως Υ.Θ. Μαμάλων (Λόφος Κογεβίνα)
Ι.Ν. Αγίων Ιάσονος και Σωσιπάτρου (Γαρίτσα)
19:15 Ι.Ν. Υ.Θ. Βλαχερνών (Γαρίτσα)
19:30 Αγ. Ελευθερίου (Κοφινέτα)
19:30 Ι.Ν. Αγ. Σπυρίδωνος Σαρόκου (Κωτσέλα)
Ι.Ν. Αγίων Τριών Μαρτύρων (Γαρίτσα)
Ι.Ν. Υ.Θ. Φανερωμένης / Παναγία των Ξένων (Πλακάδα του Αγίου)
20:00 Ι.Ν. Αγ. Βασιλείου (Πίνια)
Ι.Ν. Αγ. Ιωάννου του Λάζου (Κεφαλομάντουκο)
Ι.Ν. Αγ. Βαρβάρου (Ποταμός)
Ι.Ν. Αγ. Νικολάου Αλυκών (Αλυκές)
I.N. Αγ. Πάντων (Γουβιών)
20:15 Ι.Ν. Αγ. Νικολάου των Γερόντων (Καμπιέλο)
20:30 Ι.Ν. Αγ. Ιωάννη (Πιάτσα)
20:45 Ι.Ν. Αγίων Ιακώβου & Χριστοφόρου (Καθολική Μητρόπολη / Duomo) 21:00 Ι.Ν. Αγ. Σπυρίδωνος. Περιφορά του Επιταφίου μέσα στο Ναό, υπό τους ήχους της Φιλαρμονικής Εταιρείας Κέρκυρας 22:00 Ι.Ν.Υ.Θ. Σπηλαιωτίσσης, Μητροπολιτικός Ναός (Σπηλιά)
Μεγάλο Σάββατο
Το Μεγάλο Σάββατο είναι η πιο χαρακτηριστική και εντυπωσιακή ημέρα του Πάσχα στην Κέρκυρα.
Από νωρίς το πρωί, η πόλη γεμίζει κόσμο και οι εκδηλώσεις διαδέχονται η μία την άλλη. Η θρησκευτική κατάνυξη συνδυάζεται με έθιμα μοναδικά στην Ελλάδα.
Ο «Σεισμός»
Νωρίς το πρωί του Μεγάλου Σαββάτου, στον Ιερό Ναό της Παναγίας των Ξένων, αναβιώνει το ιδιαίτερο έθιμο του «Σεισμού».
Κατά τη διάρκεια της ακολουθίας, οι πιστοί προκαλούν έναν έντονο, συμβολικό θόρυβο μέσα στον ναό. Κουνούν τα στασίδια και χτυπούν δυνατά, ώστε να αναπαραστήσουν τον σεισμό που, σύμφωνα με την ευαγγελική αφήγηση, συνδέεται με την Ανάσταση του Χριστού.
Το έθιμο δημιουργεί μια εντυπωσιακή και φορτισμένη ατμόσφαιρα. Παράλληλα, αποτελεί μία από τις πιο ιδιαίτερες στιγμές του κερκυραϊκού Πάσχα.
Η λιτανεία του Αγίου Σπυρίδωνα
Το πρωί του Μεγάλου Σαββάτου πραγματοποιείται μία από τις σημαντικότερες και παλαιότερες τελετές του κερκυραϊκού Πάσχα.
Πρόκειται για τη λιτάνευση του Ιερού Σκηνώματος του Αγίου Σπυρίδωνα μαζί με την περιφορά του Επιταφίου του ναού Του.
Η λιτανεία καθιερώθηκε σε ανάμνηση της σωτηρίας της Κέρκυρας από τη μεγάλη σιτοδεία του 16ου αιώνα. Η παράδοση αποδίδει τη σωτηρία στη θαυματουργική επέμβαση του πολιούχου του νησιού.
Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της πομπής είναι ότι το Ιερό Σκήνωμα του Αγίου Σπυρίδωνα προηγείται του Επιταφίου.
Ο Άγιος λιτανεύεται σε θέση προεξάρχοντος Επισκόπου, σύμφωνα με την παλαιά βυζαντινή λειτουργική τάξη.
Την πομπή συνοδεύουν οι τρεις ιστορικές φιλαρμονικές της πόλης.
Η Παλαιά Φιλαρμονική ερμηνεύει το Amleto του Franco Faccio. Η Φιλαρμονική Μάντζαρος το Calde Lacrimae του Cesare de Michelis. Η Φιλαρμονική Καποδίστριας παίζει διασκευή του πένθιμου εμβατηρίου από την Ηρωική Συμφωνία του Beethoven.
Μετά την ολοκλήρωση της λιτανείας, το Ιερό Σκήνωμα του Αγίου τοποθετείται στη θύρα του ναού για τριήμερο προσκύνημα.
Έτσι συνεχίζεται μία πανάρχαια παράδοση, στενά συνδεδεμένη με την ιστορία και τη λατρεία του Αγίου Σπυρίδωνα στην Κέρκυρα.
Η Πρώτη Ανάσταση
Λίγο πριν από το μεσημέρι του Μεγάλου Σαββάτου, η ατμόσφαιρα στην πόλη της Κέρκυρας αλλάζει εντελώς.
Η κατανυκτική διάθεση των προηγούμενων ωρών δίνει σταδιακά τη θέση της στη χαρά της Πρώτης Ανάστασης.
Στους ναούς ψάλλεται το «Ανάστα ο Θεός» και οι καμπάνες αρχίζουν να χτυπούν χαρμόσυνα. Είναι η στιγμή που σηματοδοτεί το πέρασμα από το πένθος στη χαρά της Ανάστασης.
Την ίδια στιγμή, στους δρόμους και στις πλατείες της παλιάς πόλης, όλοι περιμένουν ένα από τα πιο διάσημα έθιμα του κερκυραϊκού Πάσχα: το σπάσιμο των Μπότηδων.
Οι Μπότηδες είναι μεγάλα πήλινα κανάτια που πέφτουν από τα μπαλκόνια της παλιάς πόλης και συντρίβονται στους δρόμους.
Μέσα σε λίγα λεπτά η Κέρκυρα γεμίζει από ήχους καμπάνας, φωνές, μουσική και τον εκκωφαντικό θόρυβο των πήλινων κανατιών.
Η εικόνα είναι εντυπωσιακή και αποτελεί πλέον ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα σύμβολα του Πάσχα στην Κέρκυρα.
Το έθιμο της Μαστέλας
Ένα ακόμη παλιό και ιδιαίτερο έθιμο του Μεγάλου Σαββάτου στην Κέρκυρα είναι η Μαστέλα.
Στην Πίνια, στο ιστορικό κέντρο της πόλης, τοποθετείται ένα μεγάλο βαρέλι ή δοχείο γεμάτο νερό. Οι περαστικοί ρίχνουν μέσα νομίσματα κάνοντας μια ευχή.
Μετά την Πρώτη Ανάσταση, σύμφωνα με το έθιμο, ένας τολμηρός βουτά μέσα στη Μαστέλα για να μαζέψει τα νομίσματα.
Όλα γίνονται μέσα σε γέλια, πειράγματα και χειροκροτήματα από το συγκεντρωμένο πλήθος.
Η Μαστέλα αποτελεί ένα από τα πιο ζωντανά λαϊκά έθιμα του κερκυραϊκού Πάσχα. Προσθέτει έναν πιο εύθυμο τόνο στις εκδηλώσεις, αμέσως μετά την ένταση και τον εντυπωσιακό θόρυβο των Μπότηδων.
Το βράδυ της Ανάστασης
Το βράδυ του Μεγάλου Σαββάτου η πόλη της Κέρκυρας γεμίζει ξανά με κόσμο.
Κάτοικοι και επισκέπτες κατευθύνονται προς τις εκκλησίες και το ιστορικό κέντρο για την κορύφωση της Μεγάλης Εβδομάδας.
Λίγο πριν από τα μεσάνυχτα τελείται η Ακολουθία της Ανάστασης. Με το «Δεύτε λάβετε φως», το Άγιο Φως περνά από λαμπάδα σε λαμπάδα, δημιουργώντας μια μοναδική εικόνα μέσα στα καντούνια και τις πλατείες της πόλης.
Τα μεσάνυχτα ακούγεται το «Χριστός Ανέστη» και η ατμόσφαιρα αλλάζει μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα.
Οι καμπάνες χτυπούν χαρμόσυνα, οι φιλαρμονικές παίζουν εορταστικά εμβατήρια και ο ουρανός φωτίζεται από πυροτεχνήματα.
Η Ανάσταση στην Κέρκυρα είναι μία από τις πιο εντυπωσιακές στιγμές του Πάσχα στο νησί. Η μουσική, τα ιστορικά κτίρια, τα φώτα και το πλήθος δημιουργούν ένα σκηνικό γεμάτο συγκίνηση και γιορτή.
Μετά το τέλος της Ακολουθίας, οι οικογένειες επιστρέφουν στα σπίτια τους για το αναστάσιμο τραπέζι.
Εκεί συναντάμε τα κόκκινα αυγά αλλά και το χαρακτηριστικό κερκυραϊκό τσιλίχουρδο, την τοπική εκδοχή της μαγειρίτσας.
Κυριακή του Πάσχα
Η Κυριακή του Πάσχα είναι ημέρα χαράς, γιορτής και οικογενειακών συναντήσεων.
Μετά την κατανυκτική Μεγάλη Εβδομάδα και τη λαμπρή Ανάσταση, η Κέρκυρα αποκτά έναν πιο εορταστικό και ξέγνοιαστο ρυθμό.
Από το πρωί τελείται η Ακολουθία της Αγάπης. Παράλληλα, σε πολλές περιοχές του νησιού πραγματοποιούνται λιτανείες και τοπικά έθιμα που διατηρούν ζωντανή την πασχαλινή παράδοση.
Στα σπίτια και στα χωριά στήνονται τα πασχαλινά τραπέζια. Οι οικογένειες και οι φίλοι συγκεντρώνονται και η ημέρα γεμίζει μουσική, γέλια και ευχές.
Στην κερκυραϊκή παράδοση ξεχωρίζει το τσιλίχουρδο, η τοπική εκδοχή της μαγειρίτσας. Στο πασχαλινό τραπέζι δεν λείπουν επίσης το αρνί, τα κόκκινα αυγά, οι φογάτσες και άλλα παραδοσιακά εδέσματα.
Η Κυριακή του Πάσχα στην Κέρκυρα ολοκληρώνει με τον πιο γιορτινό τρόπο μία εβδομάδα γεμάτη πίστη, μουσική, ιστορία και μοναδικά έθιμα.
Νια Δευτέρα
Η Δευτέρα του Πάσχα στην Κέρκυρα είναι γνωστή ως «Νια Δευτέρα», από τη «Νια» ή «Νέα Εβδομάδα», όπως αποκαλείται παραδοσιακά η εβδομάδα που ακολουθεί την Κυριακή του Πάσχα.
Η ημέρα διατηρεί έντονα τον εορταστικό και θρησκευτικό χαρακτήρα του κερκυραϊκού Πάσχα.
Σε πολλά χωριά του νησιού πραγματοποιούνται λιτανείες της Αναστάσεως με εικόνες, λάβαρα, εξαπτέρυγα και σταυρούς. Κατά μήκος της πομπής ψάλλονται δεήσεις.
Πολλές από τις λιτανείες κατευθύνονται προς εξωκλήσια, όπου τελείται Θεία Λειτουργία. Σε αρκετά χωριά ακολουθούν και παραδοσιακά πανηγύρια με μουσική και χορό.
Ιδιαίτερα ξεχωριστή είναι η λιτανεία της Ενορίας του Βιρού.
Η εικόνα της Αναστάσεως ξεκινά από τον Ι.Ν. Υ.Θ. Οδηγήτριας, συνοδευόμενη από τους πιστούς. Στη συνέχεια σταματά για δέηση στον Ι.Ν. Αγίας Κυριακής.
Από το Πέραμα, η πομπή συνεχίζεται με καραβάκι έως το γραφικό Ποντικονήσι, όπου τελείται η λειτουργία.
Η Νια Δευτέρα αποτελεί έτσι τη συνέχεια της πασχαλινής γιορτής έξω από την πόλη. Στα χωριά και στην κερκυραϊκή ύπαιθρο πολλά παλιά έθιμα παραμένουν ζωντανά μέχρι σήμερα.
Τρίτη της Διακαινησίμου
Την Τρίτη της Διακαινησίμου, τη Νια Τρίτη όπως συνηθίζουν να την αποκαλούν οι Κερκυραίοι, ολοκληρώνεται ένας από τους σημαντικότερους κύκλους των πασχαλινών εκδηλώσεων.
Είναι η ημέρα των περίφημων «Μπασμάτων του Αγίου».
Το Ιερό Σκήνωμα του Αγίου Σπυρίδωνα, το οποίο από το Μεγάλο Σάββατο βρίσκεται εκτός της λάρνακάς του για προσκύνημα, περιφέρεται μέσα στον Ιερό Ναό του Αγίου.
Προηγείται η πανηγυρική ψαλμωδία του «Χριστός Ανέστη». Στη συνέχεια πραγματοποιείται η περιφορά του Ιερού Σκηνώματος στο εσωτερικό του ναού.
Μετά την ολοκλήρωση της ακολουθίας, το Σκήνωμα του Αγίου επανατοποθετείται στη λάρνακά του.
Αυτή ακριβώς η τελετουργική επαναφορά ονομάζεται στην κερκυραϊκή παράδοση «Μπάσματα».
Με τα Μπάσματα του Αγίου ολοκληρώνονται οι λατρευτικές εκδηλώσεις του κερκυραϊκού Πάσχα. Έτσι κλείνει συμβολικά ένας κύκλος που είχε ξεκινήσει από το Μεγάλο Σάββατο.
Ένα Πάσχα που μένει αξέχαστο
Το Πάσχα στην Κέρκυρα δεν είναι απλώς μια σειρά από θρησκευτικές τελετές και παραδοσιακά έθιμα.
Είναι μια εμπειρία που απλώνεται σε ολόκληρη την πόλη και το νησί. Τη συνθέτουν η μουσική των φιλαρμονικών, οι λιτανείες, τα καντούνια, οι καμπάνες και οι εικόνες που γεμίζουν κάθε γωνιά.
Από το Σάββατο του Λαζάρου μέχρι τα Μπάσματα του Αγίου τη Νια Τρίτη, κάθε ημέρα έχει τον δικό της χαρακτήρα και τη δική της ιστορία.
Η κατάνυξη εναλλάσσεται με τη χαρά, η παράδοση με τη γιορτή και η πίστη με τη μουσική. Όλα μαζί δημιουργούν ένα Πάσχα πραγματικά ξεχωριστό.
Για όποιον επισκέπτεται την Κέρκυρα αυτές τις ημέρες, το σημαντικότερο είναι να αφεθεί στον ρυθμό της πόλης. Να περπατήσει στα καντούνια, να ακούσει τις φιλαρμονικές και να ζήσει από κοντά έθιμα που οι Κερκυραίοι διατηρούν ζωντανά εδώ και αιώνες.
Το κερκυραϊκό Πάσχα δεν είναι κάτι που απλώς παρακολουθείς. Είναι κάτι που ζεις — και που δύσκολα ξεχνάς.
Κάπως έτσι, από το Σάββατο του Λαζάρου έως και την Τρίτη της Διακαινησίμου, οι εορτασμοί φτάνουν στο τέλος τους.
Τόσο οι ντόπιοι όσο και οι επισκέπτες που ζουν από κοντά τα έθιμα και την ατμόσφαιρα της πασχαλινής Κέρκυρας ανυπομονούν πάντοτε για το επόμενο Πάσχα στο νησί.
Ελπίζουμε να έχετε την ευκαιρία να επισκεφθείτε την Κέρκυρα το Πάσχα και να απολαύσετε μαζί μας αυτή τη μοναδική, κατανυκτική ατμόσφαιρα.
